این مدل براساس ماهیت انطباقی ترس در شرایط اولیه است (بارلو، 1988؛ بک و همکاران، 1985؛ مارکس، 1987). در موارد متولی شخص به اشتباه، احساسات مربوط به برانگیختگی فیزیولوژیکی را به عنوان نشانه هایی که نتیجه فاجعه آمیز به دنبال دارد، تعبیر می کند که منر به حملات پانی کامل خواهد شد. در نتیجه در فرد اضطراب انتظار ایجاد خواهد کرد و از موقعیت های دیگر که او را در معرض اضطراب قرار خواهد داد اجتناب می کند که این مسئله ترس از فضای باز را پایه گذاری می کند. در برخی موارد این افراد برای مقابله با اضطراب از تفکر جادویی استفاده می کنند، در حالی که این رفتار و تفکر نگرانی را برطرف می کند ولی آگورافوبیا را تقویت می کند.

عوامل شناختی

اولین حمله پانیک با یک اتفاق استرس آمیز در زندگی شروع می شود. نتیجه اجتناب های آگورافوبیا و پانیک در ذهن چنین افرادی با محرک های متفاوتی ربط پیدا خواهد کرد. پانیک از طریق انحرافات شناختی بیمار شدیدتر خواهد شد. درمان شناختی، یعنی شناسایی، چالش با تحریفات شناختی بیمار مفید خواهد بود. تحریفات شامل: افکار خودکار تحریف شده، فرضیات ناسازگار، طرحواره بدکارکرد می باشد. پاسخ بیمار به پانیک فرصت خوبی است برای بررسی و تغییر شناختی کلی تر او خواهد بود.

 

افکار خودکار:

1-     پیشگویی

2-     برچسب زدن

3-     فاجعه آمیز کردن

4-     شخصی سازی

5-     ذهن خوانی

6-     تفکر دو مقوله ای

فرضیات ناسازگار

1-     من باید از شر هراس و اضطرابم خلاص شوم.

2-     من نباید احمق و بودن کنترل باشم.

3-     اگر مردم بفهمند که من به پانیک مبتلا هستم مرا طرد خواهند کرد.

4-     من نباید ضعیف باشم.

5-     من باید در همه موارد خودم را تحت کنترل داشته باشم

طرحواره های بد کارکرد

1-     طرد                            اگر هراس داشته باشم طرد خواهم شد.

2-     یکپارچکی بیولوژیکی        اگر هراس داشته باشم ضعیف می شوم و می میرم.

3-     کنترل                           من باید در همه موارد خود را تحت کنترل داشته باشم.

4-     تحقیر                           اگر هراس داشته باشم مردم مرا مسخره خواهند کرد.

5-     خاص بودن                    پانیک با دیدگاه من از خودم به عوان قوی سازگار نیست و نباید برای من رخ دهد.

 

عوامل رفتاری

نظریه رفتاری، ترس از فضای باز را به دلیل اینکه اجتناب از یک موقعیت باعث کاهش اضطراب می شود، ادامه پیدا می کند. علاوه اجتناب به موقعیت های مشابه نیز تعمیم پیدا می کند.

عوامل و نتایج بین فردی

اختلال پانیک و آگورافوبیا موجب اختلالاتی در روابط بین فردی می شود، در نتیجه فرصت برای گسترش روابط کاهش می یابد.

درمان های شناختی رفتاری در مورد اختلال پانیک و آگورافوبیا کاملاً مفید است. درست است که درمان دارویی موثر شناخته شده است، ولی قطع دارو منجر به بازگشت علایم شدید پانیک می شود.

نصرت نوجوان